در اين شماره از فصلنامة كتابهاي اسلامي به روال گذشته آنچه در مورد كتب اسلامي در حوزه اطّلاعرساني ضرورت دارد, در سه حيطه ارائه كردهايم: تحليل، گزارش اجمالي، طبقهبندي فني.
مقالههاي تحليلي در تلاش بودهاند پيوند و روابط ميان مفاهيم، ايدهها و انديشهها را تفصيليتر و بهگونهاي كه خواننده در جريان محتواي آثار و نقد و ارزيابي آنها قرار گيرد، نشان دهند. در اين شماره رسالهاي از ابوعليسينا تحقيق و ترجمه شده و استثنايي بر قاعده گذشته كار ما نبوده چون احياي ميراث، بخشي از تحليل و تشريح معارف مكتوب اسلامي است.
در گزارش اجمالي به قاعده Book Reviewها فوايد متعدّدي وجود دارد كه امروزه در سطح اينگونه فهرستنگاريها مورد توجه است. در طبقهبندي فني, ارائه صحيح آثار و منابع در يك سلسله ردههاي علمي و ثبت مشخصات فيزيكي و شكلي و محتوايي, بهترين كمك را به خواننده در يافتن آثار موردنظر خواهد كرد.
هدف ما به روال هميشگي اطّلاعرساني همپاي توليد در حوزة فرهنگ اسلامي بوده است گرچه ضرورتهاي داخلي و كمبود منابع مثل شماره قبل, تلفيق دو شماره در يك شماره را ايجاب كرده است.
وجود آثار پرشمار و تنوّع منابع مكتوب از يكسو و پراكندگي اطّلاعات در اين عرصه از سوي ديگر، نياز به گردآوري و پردازش دادههاي مربوط به منابع منتشر شدة اسلامي را ايجاب ميكند, موضوع مهمي كه عدم توجه كافي و علمي به آن باعث بروز ضعفها و كاستيهايي در فرايندهاي مختلف مطالعاتي و پژوهشي در ايران بوده است.
با اينكه حجم و چگونگي فعاليتها در زمينه نشر فرهنگ اسلام در جمهوري اسلامي ايران، از قطبهاي ديگري نظير مصر و لبنان كمتر نيست، ولي فقدان اطّلاعرساني بهينه، ناآگاهي يا فقر اطّلاعاتي جهان اسلام و جهان غرب نسبت به توليدات فرهنگي ايران را در پيداشته است. پارهاي از اين نابسامانيها ناشي از دوگانگي موجود ميان زبان اين خطه از جهان اسلام با زبان رايج در بخش اعظم كشوهاي اسلامي است و برخي ديگر ريشه در گسستگيها و رخنههاي تاريخي و فرهنگي دارد. اما با اطمينان ميتوان گفت كه اطّلاعرساني مناسب و بههنگام، چارهساز بسياري از اين فتورهاست.
اطّلاعرساني مطلوب، آثار سوء تفرقه فرهنگي را كه خطري كمتر از تفرقه سياسي براي جهان اسلام نيست، درمان خواهد كرد و شكافهاي فرهنگي بين مسمانان را كه بسا به محروميت جهان اسلام از ذخاير عظيم فرهنگي در ايران انجاميده است، برطرف خواهد نمود.
مؤسسة پارسا به عنوان تهيهكننده فصلنامة كتابهاي اسلامي كه پيشتر نسخه عربي و انگليسي اين نشريه را نيز به منظور دستيابي به اهداف فوق منتشر ميساخت، طرح معرفي منابع اسلامي منتشر شده ايران در قالب كتاب سال (Year Book) و به دو زبان عربي و انگليسي را در دستور كار قرار داده و اميدوار است تا پيش از پايان سال 1385، كتاب سال آثار اسلامي ايران در سال 1384 را با همكاري يكي از مؤسسات فرهنگي كشور منتشر سازد.
اين طرح، بدون ترديد خلاء موجود در زمينة اطّلاعرساني منابع فكري شيعه و ايران اسلامي به مخاطبان جهاني را تا حدّ زيادي برطرف خواهد ساخت. كاري كه انجام آن عليرغم محدوديتهاي فراوان زباني و...، ميتواند يكي از روشهاي معرفي آثار مؤلفان ايران در جهان عرب و ساير نقاط باشد.
اين معرفي اگرچه از جهت اطّلاعرساني مؤثر و ارزشمند است، اما از ديگرسو وظيفه مؤلفان، محققان و پژوهشگران ايراني را نيز در ارائه آثار كيفي سنگينتر خواهد كرد. زيرا آنچه در سالهاي اخير در عرضه كتابهاي تأليفي كشور بهويژه در حوزة دين شاهد بودهايم، توجه به كميّت و كاهش سطح كيفي اين آثار بوده است.
اميد آن داريم، آنچه به عنوان نماية آثار ديني به نام ايران در جهان عرضه خواهد شد، نشاندهنده بخشي از پيشينة اسلامي و ايراني اين سرزمين پرگهر باشد.