سخن سردبير

    کتاب, برآيند فرهنگ و تمدن و آگاهي ملتها, و کتاب‏خواني نشاني از رشد و بالندگي فرهنگي انسانها است. مطالعه، افزون بر ايجاد مسرّت و آرامش دروني، کارآمدي و کارايي را افزايش مي‏دهد. عده‏اي در اوقات فراغت و در کُنج تنهايي خويش کتابهاي دلنشين مي‏خوانند تا دمي بياسايند و مسرّتي در دل و جانشان احساس كنند. گروهي نيز براي کسب مهارت و تواناييهاي علمي و فني راه سخت و دشوار مطالعه را بر خود هموار مي‏کنند تا به قله‏هاي علم و معرفت برسند و توانايي سنجش و ارزيابي پيدا کنند. امّا کتابها گونه‏گونند. برخي کتابها را بايد چشيد، برخي را بايد فهميد و تعداد اندکي را بايد هضم نمود. به ديگر بيان برخي کتابها را بايد با يك نظر تورق, و تنها بخشهايي از آن را مطالعه نمود. برخي را بايد به اجمال مطالعه و تعدادي را بايد کامل و با دقت و مراقبت و سطر به سطر بررسي کرد. تشخيص اين موارد در روزگاران قديم کار مشکلي نبود و هر فرهيخته‏اي مي‏توانست کتابهاي درجه يک و درجه دو و سه را بشناسد و بيابد و مطالعه کند. دليل اين مسئله نيز واضح است: اولاً, حجم کتابها اندک بوده و در ثاني هر کتابي که تدوين مي‏شد لااقل در رتبه سوم قرار مي‏گرفت و ارزش آن را داشت كه يك بار خوانده شود؛ اما پس از صنعت چاپ و به ويژه در دوران معاصر, كه به عصر انفجار اطّلاعات موسوم گشته است, حجم کتابها آن‏قدر افزايش يافته که حتي کتاب‏شناسان نيز, قادر به احصاي کامل آثار نيستند و از سوي ديگر آثار بازاري و بي‏ارزش نيز کم نيستند که حتّي مرور آنها نيز ثمري جز اتلاف وقت ندارد. از اين‏رو متبحران و متخصصان علوم نيز گاه دچار حيرت مي‏شوند و به سختي مي‏توانند بر کتابهاي منتشر شده در حوزه تخصصي خود احاطه پيدا کنند و از چند و چون و ارزش علمي آنها اطّلاع يابند. اين مشکل در عرصه‏هاي علوم انساني و در حوزه‏هاي ديني نِمود بيشتري دارد. در دوران معاصر به جز مشکل دستيابي به همه آثار منتشر شده، وقت و زمان نيز اجازه مرور همه کتابها را به هيچ کس نمي‏دهد و به ناچار بسياري از کتابها و آثار بايد با مساعدت ديگران و از طريق خلاصه‏ها و چکيده‏هاي کتابها مطالعه شوند.

    فصلنامه کتابهاي اسلامي با هدف اطّلاع‏رساني در زمينه کتابهاي اسلاميِ منتشر شده در هر فصل متولد شد، اما از جنبه‏هاي ارزشي و نقد کتاب نيز غافل نبوده و سعي کرده تا آنجا که ممکن است آثار برجسته را برجسته نمايد. اين روند از اين شماره به بعد بُروز و ظهور پررنگ‏تري مي‏يابد و در بخشهاي مختلف فصلنامه کتابها مورد نقد و بررسي و معرفي قرار مي‏گيرند. گزارش ميزگردهايِ نقد كتاب و اطّلاع‏رساني, معرفي نهادها و مؤسسات فعال پژوهشي, شخصيت‏شناسي, معرفي مجلات, دايرة‏المعارفها و دانشنامه‏هاي اسلامي, روش‏شناسي علوم اسلامي و گرايشهاي علمي, و گزارشهاي اجمالي آثار ارزشمند علمي, از جمله سرفصلهايي است كه در قسمت مقالات مجله مورد توجه قرار گرفته است. دفتر مجله از مقالات علمي محققان در محورهاي يادشده و همچنين از پيشنهادات و انتقادات پژوهشگران محترم استقبال مي‏كند.