سخن سردبير

رويكرد جديدي كه در كشور نسبت به كتب مرجع پيدا شده, نشان از حركتي علمي و فرهنگي دارد؛ پديدهاي كه در حال شكوفايي است و در راه اعتلاي فرهنگ اين مرز و بوم به وجود آمده است.سابقة دائرةالمعارفنويسي به دوران باستان باز ميگردد. پس از ورود فرهنگ اسلامي به ايران, اين نهضت ادامه يافت و در عصر حاضر در پرتو نهضتهاي علمي و فرهنگي جديد, در قالبي بسيار پخته و قابل استفاده, تكامل يافت. خوشبختانه پس از انقلاب اسلامي, گام جديدي در راه تحرير دانشنامهنويسي در كشور برداشته شد و به ويژه دانشنامههايي كه گرايش ديني داشتند, شكوفايي اميدبخشي پيدا كردند.حوزة علمية قم نيز در اين اواخر گامهاي بلندي در اين راه برداشته است. تأسيس مؤسسات و مراكز پژوهشي و انتشار نشريات تخصصي كه بستر رشد انديشههاي نو هستند, زمينة رشد مرجعنگاري را فراهم آورده است. البته نبايد چشم از كاستيهاي منابع موجود پوشانيد. از جمله رويكرد بينالمللي در مرجعنگاري كشور ما, بسيار ضعيف است. كاستي در كميت و كيفيت منابعي كه در اين زمينه به زبان انگليسي ـ كه زبان مشترك اكثريت قاطع جهان اسلام است ـ شاهد اين مدعاست. چنانكه به كارگرفتن واژة دانشنامه و موسوعه به معناي اصطلاحي, هنوز براي بسياري از منابع, به جا نيست.البته بايد پذيرفت كه هر حركت تكاملي, مستلزم پيمودن راه و كسب تجربيات نوين در مسير است و اين اصل, خود به تنهايي آرامبخش تمام دلهايي است كه نسبت به توسعة فرهنگي در جامعة ما نگران هستند. اگر اين واقعيت را بپذيريم, ناخواسته اهميت كليدي عامل نقد و بررسي را در بهبود كيفيت محصولات و منابع پذيرفتهايم. از اين رو است كه فصلنامة كتابهاي اسلامي در نظر دارد بيش از پيش به «نقد و بررسي تحليلي منابع» بپردازد. در اين بين, منابع مرجع, به خاطر اهميتي كه در فرهنگسازي دارد, به صورت ويژه مورد توجه قرار ميگيرد. برگزاري جلسات نقد و بررسي كتابهاي مرجع, كه با حضور پديدآورندگان و ناقدان برگزار ميشود, نيز مورد توجه فصلنامه است.

محور مقالات اين شماره, نقد و بررسي كتابهاي منتشرشده در فصل است. اميدواريم اين روند در شمارههاي ديگر نيز ادامه يابد و متكامل شود. البته مقالات نقد و بررسي, پيش از اين هم در فصلنامه منتشر ميشده ولي قالب كلي مقالات, ارائة بحثهاي نظري در مورد مسائل كلي حوزة اطّلاعرساني اسلامي بوده است. اين تغيير روش, به خاطر اهميت والايي است كه مباحث نقد براي فصلنامه دارد. از اينرو از علاقهمنداني كه براي فصلنامه مقاله ميفرستند, تقاضا ميكنيم كه براي ارسال مقالات به نقد و بررسي, اهتمام بيشتري داشته باشند.