مالكيت فكري در نظام حقوقي ايران

سيّدحسن ميرحسيني

اشاره

اين نوشتار در اصل سخنراني نويسنده در همايش بين‏المللي تجارت الكترونيكي و مالكيت فكري است که در تهران در دي‏ماه 1380 توسط مؤسسه مطالعات و پژوهشهاي بازرگاني با همكاري سازمان بين‏المللي مالكي معنوي (WIPO) برگزار شده است. هرچند خاستگاه اين سخنراني درباره مالکيت فکري در عرصه توليدات صنعتي و فناوري است و مجموعه حاضر اساساً براي آفرينه‏هاي فرهنگي و هنري در نظر گرفته شده است. اما اولاً اين متن نکات مفيد در ارتباط با توليدات غيرصنعتي دارد و دوم آنکه بيانگر تلاشهاي جمهوري اسلامي در اين زمينه از زبان يکي از مسئولاني است که مستقيماً درگير بوده است. غير از اين اطلاعات تاريخي و تقنيني آن هم مفيد است. به اين دلائل اين متن را در اين مجموعه درج کرديم تا ابعاد مجموعه تکميل گردد.

كشور جمهوري اسلامي ايران مانند بسياري از كشورهاي جهان، در حال تجربه توسعه در ابعاد مختلف اجتماعي، سياسي، اقتصادي و قضايي است و در راستاي نيل به اهداف توسعه در زمينه‏هاي ياد شده و رشد و رونق اقتصادي بر پايه دانشهاي روز و نوين و همراه با حفظ ارزش‏ها، تلاش مضاعفي را آغاز كرده و در اين رهگذر، ضمن درك و پي بردن به نقش اساسي و مهم امر مالكيت فكري در سرمايه‏گذاري، مبادلة تكنولوژي و ايجاد روحية ابتكار و تحقيق در ميان ملت، به مدرنيزه كردن قوانين و ادارة مالكيت صنعتي با لحاظ و مدّ نظر قرار دادن ملاك‏ها و استانداردها و ترتيبات حقوقي و تجاري بين‏المللي همت گماشته تا بدين‏وسيله نهاد ساختاري ادارة مالكيت صنعتي در كشور توسعه و ارتقا يافته و استفاده‏كنندگان از اين حقوق مهم و اساسي ضمن صرفه‏جويي در هزينه و وقت، از خدمات مؤثر و مفيد در زمينه‏هاي مالكيت صنعتي برخوردار و دستيابي عموم مردم خصوصاً متخصصين امر نيز از اطلاعات روز و جديد تسهيل گردد.

براي ايجاد ظرفيت مناسب در ادارة مالكيت صنعتي و به منظور بهبود روش‏هاي ارائه خدمات به مردم عواملي از قبيل قانونگذاري مناسب، توسعة منابع انساني و مهارت‏ها و بالاخره نوسازي ادارة مالكيت صنعتي نقش اساسي و مهم دارند. به عبارت ديگر ما بايستي قوانين مناسب و ابزارهاي تكنولوژيكي مؤثر را جهت رفع مشكلات مقرراتي و اجرايي در زمينه‏هاي مالكيت صنعتي به كار ببنديم تا در ارتقاء مالكيت صنعتي و حفظ حقوق صاحبان آن توفيق حاصل نماييم. لذا در اين قسمت از عرايضم به طور خلاصه به بررسي اقدامات سازمان ثبت اسناد و املاك كشور به عنوان متولي امر مالكيت فكري در ايران در هر يك از زمينه‏هاي پيش‏گفته مي‏پردازم.

الف) قانونگذاري

امر قانونگذاري براي كشورها اعم از كشورهايي كه براي اولين بار در حال پايه‏گذاري يك سيستم مالكيت فكري كارآمد و قوي هستند و يا كشورهايي كه در صدد اصلاح و به روز كردن قوانين خود در جهت تطبيق آنها با استانداردهاي بين‏المللي هستند از اهميت فراواني برخوردار است. زيرا اجراي مؤثر حقوق مالكيت فكري اين ضرورت را مي‏طلبد كه ما يك چهارچوب قانوني مناسب جهت اجراي مقررات مربوط به آن تنظيم و در نظر بگيريم.

در جمهوري اسلامي ايران حمايت از حقوق مالكيت صنعتي داراي سابقة ممتد و طولاني است و قوانين متعددي در رابطة با مالكيت صنعتي به تصويب رسيده و حتي روية قضايي نيز در خصوص مورد شكل گرفته و از محتواي خوب و غني برخوردار است.

اولين قانوني كه در ايران در رابطة با مالكيت صنعتي به تصويب رسيده به سال 1304 برمي‏گردد. در سال 1310 نيز با توجه به شرايط و احتياجات زمان، قانون تقريباً جامعي به نام قانون ثبت علائم و اختراعات در 51 ماده به تصويب مجلس وقت رسيد. اين قانون در رابطة با ثبت اختراع و علائم تجاري مقررات مفيدي داشته و آيين‏نامة تصويبي در رابطه با اين قانون نيز به غناي آن افزوده است. همچنين دولت ايران در سال 1337 به كنوانسيون پاريس براي حمايت از مالكيت صنعتي و در سال 1377 نيز به اصلاحات آن ملحق شده است و در واقع مقررات مربوط به كنوانسيون را نيز بايد مكمل قانون ثبت علائم و اختراعات دانست.

جديدترين قانوني كه در اين خصوص از سوي مجلس شوراي اسلامي به تصويب رسيده است قانون حمايت از حقوق پديد‏آورندگان نرم‏افزارهاي رايانه‏اي است. اين قانون در سال 1379 و در 17 ماده به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيده است.

به موجب مادة يك اين قانون، حق نشر، عرضه، اجرا و حق بهره‏برداري مادي و معنوي نرم‏افزار رايانه‏اي متعلق به پديدآورنده آن است. با توجه به مواد 2، 8، 10 اين قانون، در صورتي كه پديدآورنده نرم‏افزار مدعي اختراع بودن آن باشد و اين ادعا مورد تائيد «كميتة حق اختراع» مركب از نمايندگان شوراي عالي انفورماتيك، نمايندة سازمان ثبت اسناد و املاك كشور و يك كارشناس حقوقي به انتخاب شوراي عالي انفورماتيك قرار گيرد نرم‏افزار به عنوان اختراع قابل ثبت در ادارة مالكيت صنعتي خواهد بود.

بر اساس مادة 9 اين قانون دعواي نقض حقوق مورد حمايت اين قانون، در صورتي در مراجع قضايي مسموع است كه پيش از اقامة دعوي، مدعي تقاضاي ثبت در ادارة مالكيت صنعتي تسليم كرده باشد.

با توجه به مادة 13 قانون، هر كس حقوق مورد حمايت اين قانون را نقض نمايد علاوه بر جبران خسارت به حبس از نود و يك روز تا شش ماه و جزاي نقدي از ده ميليون تا پنجاه ميليون ريال محكوم مي‏گردد.

ماده 16 اين قانون، حقوق مذكور در مادة 1 را در صورتي مورد حمايت اين قانون مي‏داند كه موضوع براي نخستين بار در ايران توليد و توزيع شده باشد.

آيين‏نامه اجرايي اين قانون، هنوز به تصويب نرسيده است.

با توجه به مراتب فوق علي‏رغم غناي قوانين داخلي در خصوص حقوق مالكيت صنعتي و همخواني و هماهنگي كه علي الاصول مگر در موارد استثنايي، بين سيستم حمايت از مالكيت صنعتي در ايران و استانداردهاي بين‏المللي خصوصاً موافقتنامه تريپس وجود دارد بايد گفت كه قوانين به طور كلي خصوصاً قوانين مربوط به حقوق مالكيت فكري با گذشت زمان و با توجه به شرايط و نيازهاي جديد تغيير مي‏يابند و پيدايش مصاديق و موضوعات جديد كه بايستي تحت عنوان حقوق مالكيت فكري تحت حمايت قرار گيرند و از همه مهم‏تر تلاش جدي كه كشور جمهوري اسلامي ايران براي الحاق به سازمان تجارت جهاني دارد، تجديد نظر در قوانين موجود مربوط به حقوق مالكيت فكري و مدرنيزه كردن آن و نيز تصويب قوانين و مقررات جديد براي تأمين استانداردهاي حداقلي كه در موافقت‏نامه تريپس آمده است، امري ضروري و لزوم آن كاملاً احساس مي‏گردد.

در اين قسمت از صحبت‏هايم براي تشحيذ اذهان، به ذكر نمونه‏هايي از نواقص و ابهامات موجود در قوانين و مقررات مربوط به حقوق مالكيت فكري در كشور جمهوري اسلامي ايران مي‏پردازم:

1 ـ قوانين و مقررات مربوط به اختراعات اگرچه از غناي خوبي برخوردار است ولي داراي نواقص و ابهاماتي است به عنوان مثال قوانين و مقررات مربوط به اختراع در زمينه‏هاي طبقه‏بندي، نحوة رسيدگي و ثبت، ضمانت اجرايي كيفري و حقوقي، حق تقدم، اختراع اشتراكي، چگونگي ثبت اختراع همزمان داراي نواقص و ابهام است.

2 ـ در رابطه با مدل‏هاي اشياء مفيد قوانين خاصي در ايران وجود ندارد. 3 ـ در رابطة با طرح‏هاي صنعتي اگرچه در كنوانسيون پاريس دولت‏هاي عضو از جمله جمهوري اسلامي ايران مكلف شده‏اند تا از آن حمايت كنند ولي قانون و مقررات خاصي در رابطه با چگونگي حمايت از آن در قوانين داخلي پيش‏بيني نشده است.

4 ـ طرح يا نقشه‏برداري راجع به مدارهاي الكتريكي پيوسته، اگرچه امري نسبتاً جديد است و مقررات اساسي آن در موافقتنامه تريپس آمده است ولي با توجه به تصميم جدي دولت جمهوري اسلامي ايران براي الحاق به سازمان تجارت جهاني و لزوماً قبول موافقتنامه تريپس، تهيه و تنظيم قوانين براي حمايت از آن امري ضروري است.

5 ـ در رابطه با علائم تجاري و خدماتي نيز قوانين فعلي ناقص و داراي ابهام است به عنوان مثال مدت حمايت از اظهارنامة علائم تجاري در صورت عدم پيگيري متقاضي در قانون فعلي مشخص نيست همچنين در زمينة طبقه‏بندي تصاوير علائم تجاري قوانين و مقررات فعلي داراي اشكال است و در رابطه با علائم تجاري مشاعي نيز قانون كشور ما ساكت است.

6 ـ در زمينة نشانه‏هاي جغرافيايي نيز قوانين و مقررات ايران خصوصاً به لحاظ عدم الحاق ايران به موافقتنامه ليسبون ناقص و قادر به حمايت كامل از اين امر نمي‏باشد.

7 ـ در رابطة با اسامي تجاري نيز چون وزارت دادگستري تاكنون آيين‏نامة لازم را در اجراي ماده 582 قانون تجارت تهيه و تنظيم نكرده حمايت وجود ندارد.

8 ـ در زمينة رقابت غيرمنصفانه علي‏رغم اين‏كه اغلب كشورها در اين خصوص قوانيني را وضع و به مرحلة اجرا گذاشته‏اند در كشور ما در اين‏باره قانون جامع و كارآمدي وجود ندارد و حمايت حقوقي و كيفري مؤثر از زيان ديده به عمل نمي‏آيد.

9 ـ قوانين موجود در رابطة با حمايت از اسرار تجاري كامل و جامع نيست و نمي‏تواند به طور جدي از صاحبان اين حق حمايت نمايد.

10 ـ در رابطة با حمايت از دانش سنتي، فولكلور و منابع ژنتيك جمهوري اسلامي ايران از قوانين داخلي كارآمد و قوي برخوردار نيست و از صاحبان اين حقوق مانند بسياري از كشورهاي در حال توسعه، حمايت جدي به عمل نمي‏آيد.

در زمينة حقوق مالكيت ادبي و هنري نيز اگرچه جمهوري اسلامي ايران در سطح ملي از مجموعة قوانين و مقررات پيشرفته‏اي برخوردار است از قبيل قانون حمايت مولفان و مصنفان و هنرمندان و آيين‏نامة اجرايي آن، قانون نرم‏افزارهاي كامپيوتري ولي از نظر بين‏المللي به لحاظ عدم الحاق ايران به كنوانسيون برن در خصوص حمايت از آثار ادبي و هنري و كنوانسيون حمايت از اجراكنندگان، توليدكنندگان صفحات گرامافون و سازمان‏هاي پخش، حمايت جدي از مالكيت ادبي و هنري وجود ندارد و بر اساس مادة 6 قانون تكثير كتاب و آثار صوتي مصوب 1352 اصل اعطاي حمايت در زمينه تكثير كتب و آثار صوتي به اتباع خارجه موكول به وجود عهدنامه يا عمل متقابل است.

همچنين كشور جمهوري اسلامي ايران از بيش از 20 كنوانسيون تحت پوشش سازمان فوق، تنها به دو كنوانسيون ملحق گرديده است.

با توجه به نواقص و ابهاماتي كه به شرح فوق در قوانين و مقررات ما وجود دارد سازمان ثبت اسناد و املاك كشور خصوصاً از زمان مديريت جديد در صدد چاره‏جويي برآمده و براي اولين بار در ايران و با همكاري سازمان جهاني مالكيت فكري كميتة حقوقي مركب از اساتيد دانشگاه، وكلا، قضات، صاحب‏نظران و مطلعين امر تشكيل داده كه از جمله وظيفة مهم و اساسي اين كميته، بررسي قوانين موجود و تطبيق آن با الگوهاي بين‏المللي است و اين كميته همچنين موظف شده است در ظرف زماني معين با مشورت كارشناسان سازمان جهاني مالكيت فكـري پيش‏نويس قوانين مورد نياز كشور در زمينة مالكيت فكري در ايران را تهيه و تنظيم و به مجلس شوراي اسلامي تقديم نمايد.

اين كميته كار خود را از حدود يكسال قبل شروع كرده و با تشكيل جلسات منظم در اين خصوص فعاليت مستمري دارد و تاكنون پيش‏نويس قانون ثبت اختراعات، طرح‏هاي صنعتي، علائم تجاري و نشانه‏هاي جغرافيايي كالا تهيه و جهت بررسي و اظهارنظر كارشناسي به سازمان جهاني مالكيت فكري ارسال گرديده است و پيش‏نويس قانون مربوط به مدارهاي يكپارچه و كپي‏رايت نيز ظرف مدت دو ماه آينده تهيه خواهد شد. پس از اتمام بررسي‏هاي كارشناسانه و كسب نظر از كلية وزارتخانه‏هاي ذيربط موضوع به صورت لايحه از طريق وزارتخانه‏هاي ذيربط به مجلس شوراي اسلامي تسليم خواهد شد. از جمله اقدامات ديگر در اين زمينه، موضوع الحاق دولت جمهوري اسلامي به كنوانسيون موجد سازمان جهاني مالكيت فكري است كه چند سال قبل در مجلس شوراي اسلامي مطرح و رد شده است.

اخيراً با تلاش سازمان ثبت و ساير وزارتخانه‏ها و سازمان‏هاي ذيربط، مجلس شوراي اسلامي الحاق دولت جمهوري اسلامي ايران به سازمان جهاني مالكيت فكري را تصويب و با تصويب نهايي شوراي نگهبان و تحويل سند به سازمان جهاني مالكيت فكري، كشور جمهوري اسلامي ايران رسماً به عضويت سازمان جهاني مالكيت فكري درآمده است كه اين عضويت مي‏تواند حضور فعال و مشاركت جدي جمهوري اسلامي ايران را در اركان تصميم‏گيري سازمان و سياست‏گذاري آن تأمين و تضمين كند و موجبات بهره‏مندي بيشتر كشور را از مزايا و امكانات مادي و معنوي سازمان جهاني مالكيت فكري فراهم نمايد.

همچنين الحاق ايران به سازمان مي‏تواند زمينه را براي حضور و عضويت جمهوري اسلامي ايران در سازمان‏هاي بين‏المللي ديگر تسهيل كند. از جمله اقدامات جمهوري اسلامي ايران در رابطه با حقوق مالكيت فكري تشكيل كميتة عالي ملي در رابطه با دانش سنتي است. همان‏طور كه مي‏دانيم دانش سنتي از جمله ميراث مهم بشري است كه از نسلي به نسل ديگر به ارث مي‏رسد و حفظ و حراست از آن براي نسل‏هاي آينده امري حياتي و ضروري است. علي‏رغم اين‏كه در قوانين ملي بعضاً قوانين جامع در زمينة حفظ و حمايت از بعضي از جنبه‏هاي دانش سنتي از قبيل فولكلور و ... وجود دارد ولي اين قوانين از زمان تصويب به لحاظ نداشتن متولي خاص و آيين‏نامة اجرايي قوي چندان كارآمد نبوده و نيستند و از اين‏رو و هماهنگ با كميتة بين‏الدولي كه در سازمان جهاني مالكيت فكري در رابطه با حمايت از دانش سنتي تشكيل شده است در ايران نيز يك كميتة عالي ملّي مركب از نمايندگان عالي‏رتبة بيش از10 وزارتخانه و سازمان‏هاي ذيربط به منظور تمركز اطلاعات و جمع‏آوري و دسترسي آسان به منابع پراكندة موجود در رابطه با دانش سنتي، فولكلور، منابع ژنتيك تشكيل شده است و گروه كاري اين كميته با برگزاري جلسات پيرامون مقوله‏هاي فوق در سطح ملي و بينالمللي مطالعه و تحقيق که اين اقدام علاوه بر دارا بودن نتايج مثبت عملي سطح كشور موجبات ارتقاء آگاهي عموم را نيز نسبت به حقوق مالكيت فكري فراهم كرده است.

موضوع تصويب الحاق ايران به موافقتنامه مادريد راجع به ثبت بين‏المللي علائم تجاري يكي ديگر از موفقيت‏هاي بزرگ در رابطه با تأمين حقوق صاحبان علائم تجاري است. هيأت محترم وزيران در جلسه مورخ 16/2/80 بنا به پيشنهاد سازمان ثبت اسناد و املاك كشور و به استناد ماده واحده قانون اجازه الحاق دولت ايران به اتحاديه عمومي بين‏المللي معروف به پاريس براي حمايت مالكيت صنعتي و تجارتي و كشاورزي مصوب 1337، سازمان ثبت اسناد و املاك كشور را مجاز دانسته است كه اقدامات لازم را در خصوص الحاق دولت جمهوري اسلامي ايران به اتحاديه‏هاي محدود موسوم به مادريد راجع به علامات صنعتي با رعايت قوانين و مقررات مربوطه به عمل آورد.

به موجب اين موافقتنامه تجار ايراني مي‏توانند علائم تجاري مربوطه را ابتدا در سطح ملي و در ادارة مالكيت صنعتي متنوع خود به ثبت برسانند. كشور متبوع اظهارنامه ثبت بين‏المللي را به اداره بين‏المللي در ژنو منتقل و با تأمين شرايط مقرره، ادارة بين‏المللي علامت مورد نظر را در دفتر ثبت بين‏المللي ثبت و مراتب را به اطلاع ادارات كشورهاي تعيين شده كه متقاضي ثبت انتخاب مي‏كند مي‏رساند. از تاريخ ثبت بين‏المللي علائم تجاري، حمايت از علامت مذكور در هر يك از كشورهاي تعيين شده شروع خواهد شد و گوئي علامت مزبور به طور مستقيم در ادارات ملي آن كشورها به ثبت رسيده است.

خلاصه اين‏كه الحاق به موافقت‏نامة مذكور علاوه بر تحصيل درآمد ارزي براي كشور در توسعه تجارت و حفظ حقوق تجار ايراني و جلوگيري از سوء استفاده از علائم تجاري نقش مهمي را ايفاء مي‏نمايد. مضافاً اين‏كه سازمان ثبت با همكاري ساير وزارتخانه‏ها و سازمان‏هاي مربوط مصمم است كه هر چه زودتر مقدمات الحاق دولت جمهوري اسلامي ايران به پروتكل مادريد را كه در واقع مكمل موافقت‏نامة مذكور است فراهم نمايد كه تحقق اين امر، ثبت بين‏المللي علائم تجاري را آسان‏تر خواهد كرد.

تشكيل كميتة عالي هماهنگي مركب از معاونين وزارتخانه‏ها و رؤساي سازمان‏هاي ذيربط از جمله اقدامات اساسي ديگر است كه در كشور جمهوري اسلامي ايران به منظور هماهنگي و سياستگذاري در امور مربوط به حقوق مالكيت فكري تشكيل شده است. سازمان ثبت با توجه به رهنمودهاي اين كميته تاكنون قدم‏هاي مهمي را در رابطه با ارتقاء حقوق مالكيت فكري در سطح كشور برداشته است.

ب) توسعه و بهبود مهارت‏ها

علاوه بر امر قانونگذاري، توسعه و پرورش منابع انساني يكي از مقوله‏هاي اساسي و مهم در هر سازمان است كه لزوم توجه به آن روز به روز بيشتر احساس مي‏گردد. زيرا پرورش منابع انساني براي افزايش مهارت‏هاي اشخاص درگير با امر مالكيت فكري ضروري و حياتي است و مي‏تواند ظرفيت ادارة مالكيت صنعتي را در اراية خدمات مؤثر و مفيد افزايش دهد. براي نيل به اهداف فوق، آموزش‏هاي تخصصي جهت‏دار و هدفمند ضروري است.

با توجه به مراتب فوق، سازمان ثبت اسناد و املاك كشور براي امر آموزش كارشناسان اداره مالكيت صنعتي و ساير سازمان‏هاي ذيربط، اهميت والايي قائل است و از همة توان خود در اين جهت استفاده كرده و مي‏كند و خصوصاً در طي دو سال اخير با هماهنگي و همكاري خوبي كه با سازمان جهاني مالكيت فكري داشته از حداكثر امكانات سازمان فوق در اين زمينه استفاده كرده و كارشناسان زيادي را از سازمان‏ها و وزارتخانه‏هاي مختلف به تناسب موضوع براي طي دوره‏هاي آموزشي و بازديدهاي تخصصي به خارج از كشور اعزام كرده است و كارشناسان زيادي نيز از سازمان جهاني مالكيت فكري براي تعليم و آموزش كارشناسان اداره مالكيت صنعتي و ساير كارشناسان ذيربط به ايران اعزام شده‏اند.

همچنين در راستاي فوق و در جهت ارتقاء آگاهي صاحبان صنايع و بازرگانان و دانشمندان و محققين كشور علاوه بر اين سمينار بزودي سمينار منطقه‏اي ديگري در رابطه با انتقال تكنولوژي به ميزباني وزارت علوم و تحقيقات و فناوري برگزار خواهد شد و همچنين در صدد است تا در رابطه با دانش سنتي فولكلور و منابع ژنتيك و همچنين در سال جاري ميلادي سمينارهايي در ايران داشته باشد.

اعزام اساتيد دانشگاه براي طي دوره‏هاي آموزشي كوتاه مدت و دراز مدت به خارج از كشور نيز از جمله برنامه‏هاي سازمان ثبت اسناد است كه از سال قبل شروع شده است. از جمله اقدامات مهم ديگر در اين خصوص تهيه مقدمات براي تأسيس دوره‏هاي كارشناسي ارشد در رابطه با حقوق مالكيت فكري در يكي از دانشگاه‏هاي كشور با همكاري و حمايت‏هاي مالي و آموزشي سازمان جهاني مالكيت فكري است كه در اين خصوص هماهنگي لازم با وزارت علوم و بعضي از دانشگاه‏هاي كشور صورت گرفته است و قرار است بزودي هيأتي در اين خصوص از سوي سازمان جهاني مالكيت فكري به ايران اعزام گردند.

ج) نوسازي اداره مالكيت صنعتي

قانونگذاري مناسب و توسعه منابع انساني علي‏رغم مفيد و مؤثر بودن وقتي مي‏تواند نتيجه مطلوب و كارآمد داشته باشد كه نيروهاي درگير با مالكيت فكري از جمله كارشناسان اداره مالكيت صنعتي از ابزار كار لازم و مدرن برخوردار باشند. به عبارت ديگر در وضعيت فعلي نمي‏توان حضور فعال سيستم‏هاي ماشيني را در سازمان‏هاي خدماتي ناديده گرفت زيرا سيستم دستي كه طبعاً كند و پرهزينه و پراشتباه است نمي‏تواند در اراية خدمات به مردم كارايي چنداني داشته باشد و تنها سيستم ماشيني با ويژگي‏هايي از قبيل صرفه‏جويي در زمان و فضا، سرعت در پاسخگويي به ارباب رجوع، كاهش هزينه‏هاي عملياتي، گستردگي و قابليت نگهداري حجم عظيمي از اطلاعات و حفاظت از آن، قابليت ارائه سرويس‏دهي و خدمات به مردم را در سطح وسيع داراست.

با توجه به ويژگي‏هاي سيستم ماشيني به شرح فوق و نياز مبرم و حياتي كشور به اين امر و با عنايت به انگيزه و علاقه‏اي كه سازمان جهاني مالكيت فكري از طريق كمك‏هاي فني و مالي در كشورها ايجاد كرده است سازمان ثبت اسناد و املاك كشور نيز اين فرصت را غنيمت شمرده و با كمك‏هاي مالي و فني سازمان جهاني مالكيت فكري پروژه مدرنيزه كردن ادارة مالكيت صنعتي را از چند سال قبل وجه همت خود قرار داده و با تكميل پروژه و راه‏اندازي آن در محل جديدي كه براي ادارة مالكيت صنعتي خريداري شده قادر خواهيم بود از مزايا و قابليت‏هاي اين سيستم استفاده كامل ببريم از جملة اين قابليت‏ها و مزايا عبارت‏اند از:

1 ـ تبادل اطلاعات لازم با ارگان‏ها و سازمان‏هاي داخلي و خارجي

2 ـ ارائه آمارهاي دقيق مديريتي، نظارتي و بودجه‏اي

3 ـ ارائه سرويس‏هاي اطلاعاتي مربوط به اختراعات و علائم تجاري در سطح بين‏المللي و دسترسي محققين به منابع بين‏المللي و آخرين تحولات علمي از طريق اتصال اداره مالكيت صنعتي به شبكه ويپو و از آن طريق به كليه كشورهاي عضو آن سازمان

4 ـ ارائه سرويس سريع و دقيق به ارباب رجوع

5 ـ دسته‏بندي اختراعات و علائم تجاري بر اساس استانداردهاي جهاني و ايجاد بانك اطلاعاتي اختراعات و علائم تجارتي

6 ـ ايجاد مركز كامپيوتري در اداره مالكيت صنعتي براي استفاده شركت‏ها، مخترعين و ارباب رجوع

7 - اتصال به وايپو نت و وايپو وب

8 ـ قابليت سرويس‏دهي راه دور جهت ثبت اختراعات و علائم تجاري به عبارت ديگر با توجه به اين قابليت در صورت فراهم شدن ساير امكانات اين امكان براي مردم فراهم خواهد شد كه بدون نياز به مراجعه حضوري به ادارة مالكيت صنعتي، اختراعات و علائم خود را از طريق الكترونيكي ثبت كنند.

9 ـ ايجاد زيرساخت لازم جهت اتصال به شبكة جهاني تجارت الكترونيك

10 ـ با الحاق ايران به سازمان جهاني مالكيت فكري زمينة اتصال اداره مالكيت صنعتي ايران به اين سازمان فراهم شده است و با هماهنگي كه با سازمان مذكور صورت گرفته تا پايان سال جاري ميلادي اين شبكه راه‏اندازي خواهد شد. با راه‏اندازي اين شبكه و تدابيري كه انديشيده شده است ادارة مالكيت صنعتي و محققين كشور قادر خواهند بود از جديدترين اطلاعات مربوط به حقوق مالكيت فكري آگاه شوند و از برنامه‏هاي آموزشي حقوقي سازمان جهاني مالكيت فكري مطلع و بهره‏مند گردند.

پي‏نوشت

1. www.iranofact.org/ seminar/fa/mir.doc
2. معاون امور اسناد سازمان ثبت اسناد و املاك كشور
3. Trips
4. WIPO
5. Industrial design
6. WIPO
7. Pct