ادبيات

تعداد منابع: 16 اصلي و 9 ارجاعي

ابن حاجب، عثمان بن عمر(570-646 ق)

ع24- شرح الكافية في النحو و بهامشه حاشية للسيد شريف الجرجاني، شرح‏و‏حاشيه‏ رضي الدين محمد بن حسن استرآبادي، قم: المكتبة المرتضوية، 411+22 ص، عربي، رحلي (گالينگور)، بها: 2500 ريال.

كد پارسا: B38423

عنوان متن شرح شده:

2 كافية ابن حاجب ـ شرح‏ها

 شرح استدلالي و مزجي كتاب كافيه ابن حاجب در نحو و ادبيات عرب است. نويسنده به شيوه استدلالي و با استناد به شواهد و اقوال علماي نحو، بيانات مجمل مصنف را به تفصيل شرح داده است. اين كتاب كه شامل يك ‏دوره علم نحو است، در گذشته از جمله متون آموزشي در حوزه‏هاي علمي بوده است. عنوانهاي محوري كتاب عبارت‏اند از: كلمه و كلام، معرب و مبني، منصرف و غير منصرف، مبتدا و خبر، فاعل و مفاعيل، حال و تمييز، مستثنا، اضافه، توابع، موصولات، اسماء افعال، نكره و معرفه، مذكر و مونث، تثنيه و جمع، افعال قلوب و ناقصه و مدح و ذم، تاي تأنيث و احكام نون ساكنه. سيد شريف جرجاني، به اين كتاب حاشيه‏اي نوشته و ضمن تشريح پيچيدگيهاي آن، برخي از ديدگاههاي مولف و شارح را نقد كرده است.

كد پارسا: B38402

عنوان متن شرح شده:

الشافية

$ شرح شواهد در پاورقي صفحات آمده است.

ويژگي‏مجلدات

    جلد1 : شابك 964-92839-1-9‏، 294ص

    جلد2 : شابك 964-92839-2-7‏، 397ص

    جلد3 : شابك 964-92839-3-5‏، 333ص

    جلد4 : شابك 964-92839-4-3‏، 511ص

2 شافيه ابن‏حاجب ـ شرح‏ها

 شرح مزجي و استدلالي كتاب شافيه ابن حاجب در صرف است. نويسنده به شيوه استدلالي و با استناد به شواهد و اقوال علماي ادبيات (صرف) به شرح و تفصيل مجملات متن پرداخته است. وي با شرح خود تمام مشكلات متن را حل كرده است و در اين شرح يك دوره صرف كامل ارائه داده است. عنوانهاي كتاب عبارت‏اند از: تعريف صرف، ابنيه اسم و فعل، مصدر، تصغير، اقسام جمع، همزه وصل و وقف، اماله، اعلال، ابدال و ادغام. وي با بيان قواعد صرفي به شرح و توضيح عناوين فوق پرداخته است. اين كتاب مدتهاست از جمله كتابهاي درسي حوزه‏هاي علميه در علم صرف است.

عنوان‏به‏لاتين:

A persian Explanation of Soyuti's Book

Al- Tariqat Al- Naqiyyan

عنوان متن شرح شده:

النهجة المرضية في شرح الألفية

$ كتاب النهجة المرضية شرح الفيه ابن مالك است.

ويژگي‏مجلدات

    جلد1 : شابك 964-371-137-4‏، 320ص

    جلد2 : شابك 964-371-138-2‏، 279-ص

    جلد3 : شابك 964-371-139-0‏، 279ص

2 البهجة المرضية ـ شرح‏ها

 ترجمه فارسي و شرح كتاب البهجة المرضية نوشته عبد الرحمن سيوطي درباره ادبيات عرب است. البهجة المرضية، شرح منظومه الفيه ابن مالك از جمله كتابهاي درسي و آموزشي حوزه‏هاي علميه به شمار مي‏رود و تاكنون شرحهاي متعددي بر آن نوشته شده است. شارح در اين كتاب، با دسته‏بندي مطالب به خاطر انتقال سريع‏تر آن به ذهن مبتدي و ارائه مباحث به زبان ساده به شرح آن پرداخته است. مطالب كتاب عبارت‏اند از: كلمه و كلام، معرب و مبني، اسماء سته، نكره و معرفه، معارف، مبتدا و خبر، افعال ناقصه، افعال قلوب، حروف مشبهه، فاعل و مفعول، لازم و متعدي، استثناء، تمييز و حال، حروف جر، اسم فاعل، باب تعجب و توابع. نامبرده اسم كتاب را النهجه... نوشته در حالي كه مشهور، البهجة ... است.

كد پارسا: B38658

2 الفيه ـ شرح الفيه

 ترجمه و شرح فارسي منظومه الفيه در باب صرف و نحو است. نويسنده، ضمن ترجمه اشعار الفيه به فارسي، به شرح اصل مطلب پرداخته و با ذكر مثال، بر غناي بحث افزوده است. وي در پاورقي به تجزيه و تركيب ابيات و شواهد و ترجمه لغات مشكل و در پايان هر بحث، براي آمادگي هرچه بيشتر خوانندگان، به طرح پرسشهايي از همان درس پرداخته است. نويسنده همچنين در پايان كتاب اشعاري را درباره اقسام جمله ذكر كرده است. سر فصلهاي كتاب عبارت‏اند از: معرب و مبني، معرفه و نكره، مبتدا و خبر، افعال ناقصه، افعال مشبهه، افعال قلوب، فاعل، مفعول، حال و تمييز، مضاف، صفت، منادي، تأكيد، اسماء افعال، غير منصرف، اسماء عدد، بدل، ادغام.

كد پارسا: B85461

$ عنوان روي جلد: آينه دار طلعت يار زندگينامه و اشعار اديب پيشاوري

2 اديب پيشاوري ـ زندگي‏نامه؛ اديب پيشاوري ـ آثار

 شرح حال، زندگاني و مقام علمي و شعري آقا سيد احمد رضوي، معروف به اديب پيشاوري است. اديب پيشاوري از شاعران معاصر و از مدافعان شيخ فضل الله نوري است. نويسنده، ضمن مرور در زندگاني اديب پيشاوري، به مقام علمي و معنوي او پرداخته است. از ويژگيهاي شعر او، تنوع در اشعار را برشمرده است كه در عالم عقيده، اخلاق و عرفان، سياست و اجتماع شعر سروده و با قلم خود حقايق را بيان كرده است. از ديگر ويژگيهاي او، بيگانه ستيزي است كه از روحيه غيرت و حميّت ديني او نشئت مي‏گيرد.

عنوان‏به‏لاتين:

Dجwھn-i Muftaqar

2 ديوان‏ها و مجموعه‏هاي شعر ـ مجموعه‏هاي شعر فارسي ـ ديوان‏ها و مجموعه‏هاي سده 12_13

 مجموعه سروده‏هايي در مدح و مرثيه پيامبر و اهل بيت است. اين ديوان در موضوعات مختلف در سه بخش، مدايح، مراثي و پيوست، تنظيم شده است. شاعر، با نگاه فلسفي و عرفاني در قالب قصيده و مثنوي و غزل، به ستايش و شرح مناقب پيامبر و خاندان او پرداخته است. وي، با بهره گرفتن از آرايه‏هاي ادبيِ لفظي و معنوي و با به كار بردن قافيه‏هاي دروني، ويژگي خاص به اين اثر بخشيده است. از ديگر ويژگيهاي اين ديوان تلميحاتي است كه به قصه‏ها و وقايع اشاره كرده است. شاعر ديوان را در 142 عنوان تنظيم كرده و از اين تعداد 28 بيت مثنوي و 46 غزل، و بقيه در قالب قصيده است.

عنوان‏به‏لاتين:

Taring ut - tahgig

عنوان متن ترجمه شده:

Tanriqut- tahqiq: a sufi mathnavi Ascribed to Hakim sanai of Ghazna

2 ديوان‏ها و مجموعه‏هاي شعر ـ مجموعه‏هاي شعر فارسي ـ ديوان‏هاي سده چهارم- ششم

 پژوهشي است در انتساب كتاب مثنوي طريق التحقيق به احمد بن حسن بن محمد نخجواني. پژوهشگر اين تحقيق بو اوتاس از كشور سوئد است كه آن را بر اساس 24 نسخه دست‏نويس و پنج نسخه چاپي به دقت بررسي و با مقابله نسخه‏ها و توضيحات و ترتيب ابيات و روش‏شناسي اثبات كرده است كه اين مثنوي بر خلاف تصور شايع، از آنِ حكيم سنايي غزنوي نيست، بلكه به احتمال قوي فردي به نام احمد بن حسن بن محمد نخجواني سراينده آن است. محتواي اين اشعار كه در پايان كتاب چاپ شده است، در توصيف خداوند، مدح پيامبر و خلفاي راشدين، سؤال و جواب از خضر و عقل، مقام انسانيت مقامات سير و سلوك، مبارزه با نفس و رذايل اخلاقي و حكاياتي در پند و اندرز است.

كد پارسا: B38713

2 مثنوي معنوي ـ موضوعات مثنوي معنوي

 بررسي مضامين محوري و اساسي مثنوي در باب شناخت حقيقت و هستي است. نويسنده، با سيري در مثنوي مولانا، به مسائلي چون خدا، افسانه آفرينش، انسان كامل، عقل، زن‏ستايي و زن‏ستيزي، تنزيل و تأويل و جبر و اختيار پرداخته و با نقل اشعار مولوي، به تشريح مسائل فوق پرداخته است. وي معتقد است مثنوي كتابي است داراي لايه‏هاي پنهان و آشكار و چند معنا، و مولانا اغلب در قالب قصه به بيان حقايق پرداخته است. مؤلف، در پايان به بيان چهل حكايت از مثنوي پرداخته است كه از جمله اين قصه‏ها مي‏توان به ني‏نامه، موسي و شبان، حكايت فيل و خدا، قصه امام علي (ع) و عمروبن عبدود و قصه طوطي و بازرگان اشاره كرد.

كد پارسا: B38529

2 صرف و نحو ـ مباني صرف و نحو؛ حديث ابو الاسود دوئلي(حديث)

 كتاب حاضر شرح و تفسير حديث معروف در تقسيم كلام نحوي به اسم و فعل و حرف است. اين حديث را ابو اسود دوئلي از امام علي (ع) به عنوان ركن اصلي علم صرف و نحو نقل كرده است. مؤلف، ضمن تفسير مفردات حديث، به تفسير و تشريح مضمون و مراد آن پرداخته و تعريف هر يك از اصول سه‏گانه را بهترين و جامع‏ترين تعريف دانسته است. در اين حديث، امير مؤمنان در تعريف اسم و فعل و حرف فرموده است: اسم چيزي است كه از مسماي خود خبر دهد؛ فعل چيزي است كه از حركت و انجام كاري خبر دهد و حرف چيزي است كه افاده معنا در غير نمايد.

كد پارسا: B38648

2 شعر صوفيانه

 مجموعه مقاله‏هايي است كه در فاصله سالهاي 1365 - 1370 درباره مباني تصوف عاشقانه شعر فارسي نگارش يافته است. شعر صوفيانه فارسي كه از قرون پنجم هجري در خراسان پديد آمده، نتيجه شهود معنوي و تجربه باطني بوده كه نويسنده در مقاله حكمت ديني و تقدس زبان فارسي آن را توضيح داده است. در تكامل اين حكمت ديني و معنوي، عطار نقش ويژه‏اي دارد. در مقاله حكمت ديوانگان در مثنويهاي عطار، انديشه‏هاي حكيمانه عطار در ضمن حكايات از زبان ديوانگان تحليل شده است. از طرفي زبان فارسي بود كه تجربه عاشقانه صوفيان خراسان و به خصوص عطار را به منصه ظهور مي‏رساند. صوفيان براي بيان تجارب خود از الفاظ رمزي استفاده مي‏كردند؛ انواع مختلف اين الفاظ را نويسنده در مقاله شعر حرام، شعر حلال بررسي كرده است از جمله معناي رمزي شاهد و اسامي اعضاي بدن معشوق را در مقاله شيرين در چشمه تحليل كرده و در پايان به شعر عاشقانه، صوفيانه حافظ و مقولـه رندي پرداخته است. مقاله رندي حافظ تحليلي است بر ساحتهاي مختلف معنا و ساحت تحقق رندي در افق تفكر حافظ.

كد پارسا: B38606

2 صرف و نحو ـ كليات صرف و نحو ـ منابع جامع صرف و نحو

 بررسي يك دوره علم صرف و فنون آن است. نويسنده در 34 باب به تشريح مباني و اركان صرف و اعلال در اسم و فعل پرداخته و در زير هر بابي، ضمن تعريف موضوع و آوردن مثال و شاهد، تمريناتي درباره آن درس آورده است موضوعاتي كه در اين كتاب بدان پرداخته شده عبارت‏اند از: تقسيم كلمه، اشتقاق فعل، صيغه‏هاي فعل ماضي، مضارع و امر، معتل و اقسام آن، مهموز و اقسام آن، مجرد و مزيد، لازم و متعدي، معلوم و مجهول، مصدر و اسم مصدر، فاعل و مفعول، اسم زمان و مكان، صيغه مشبهة بالفعل و افعل التفضيل، اسم آلت، افعال قلوب، افعال ناقصه، افعال مدح و ذم، اشتغال، منصرف و غير منصرف، نون تأكيد، ادغام تصغير و اعلال.

كد پارسا: B38686

$ عنوان روي جلد: شرح الاشباه في فضائل امير المؤمنين من كتب الجمهور

2 قصيده اشباه ـ شرح‏ها؛ امام علي (ع)‏ ـ مدايح و مراثي امام علي (ع)‏(پيامبر و اهل بيت)

 اثر حاضر، شرح قصيده اشباه از شاعر اهل بيت، مفجع بصري است. مفجع بصري از شاعران اماميه در قرن چهارم هجري است. او در اين قصيده كه شامل 160 بيت است با تشبيه امير مؤمنان (ع) به پيامبران اولوالعزم، به بيان فضايل و مناقب آن حضرت پرداخته است. اين اشعار بر اساس حديثي از پيامبر اسلام آمده كه هر كس مي‏خواهد به آدم (ع) در علمش و نوح (ع) در همتش و ابراهيم (ع) در اخلاقش و موسي (ع) در مناجاتش و عيسي (ع) در سيره‏اش و محمد (ص) در حلمش نگاه كند، به مردي كه وارد مي‏شود نگاه كند كه ناگهان امام علي وارد شد. شارح به توضيح الفاظ مشكل و عبارات مبهم و استخراج منابع و مصادر آن از كتابهاي روايي و تاريخي اهل سنت پرداخته است. محور اين فضايل و مناقب عبارت‏اند از: اسلام امام علي، شكستن بتها به وسيله ايشان، امام علي در جنگ خندق، علي در بستر خواب پيامبر (ص)، ازدواج علي با فاطمه (س)، جنگهاي امام علي با ناكثين و مارقين و قاسطين، حديث منزلت، معجزات امام علي (ع)، آيه ولايت، آيه مباهله، آيه تطهير، علم امام علي (ع).

عنوان‏به‏لاتين:

Resaleye Bayane Badi

2 المطول ـ شرح‏ها؛ بديع؛ معاني و بيان

 ترجمه‏اي است آزاد از بيان و بديع كتاب مطول تفتازاني كه مؤلف در بخشي از مطالب كتاب، عبارات مطول را عينا و جزء به جزء ترجمه نموده و در بخشي ديگر، آن را حذف كرده و يا توضيحاتي بر متن افزوده است. رساله حاضر شامل يك مقدمه، دو مقاله و يك خاتمه است. مؤلف در مقدمه به تعريف علم بيان و بديع پرداخته و در مقاله اول به تشريح استعاره، تشبيه و كنايه، و در مقاله دوم به محسنات بديع از نظر لفظ و معنا پرداخته و در خاتمه نيز به سرقات شعري اشاراتي كرده است. نويسنده، در سبك نگارش كتاب، متأثر از همان عصر صفوي است. اگرچه ادبيات اين دوران متأثر از ادبيات عرب است، اما در مجموع ترجمه داراي نثري روان است.

عنوان‏به‏لاتين:

Medieval Arabic Praise Poetry: Ibn al-Rumi and the Patron's Redemption

2 مديحه‏سرايي

 بررسي مديحه و اشعار مربوط به آن، در كشورهاي خاور نزديك در سده‏هاي مياني است. زماني‏كه بيشتر شعرا حاكمان، كارگزاران حكومتي و يا افراد طبقه بالاي اجتماع را مدح و ثنا مي‏گفتند، ابن رومي نيز در چنين حال و هوايي آخرين فرمانرواي طاهريان را مي‏ستود. آنچه در اين ميان انديشه‏ها را به سوي اشعار وي معطوف مي‏دارد، اين است كه وي افزون بر به كارگيري صنايع شعري، فنون بلاغي و عبارات شيوا و فصيح، همواره انديشه وطن‏پروري و عِرق ملي را در اشعارش متبلور مي‏ساخت. نويسنده، در اين اثر، اشعار وي را از لحاظ كاربرد شناختي و معنا شناختي مورد نقد و تحليل قرار مي‏دهد و نشان مي‏دهد كه او چگونه با استفاده از فنون شعري و تصوير سازي ذهني براي خواننده، وطن دوستي و ميهن پرستي را توجيه و تبليغ نمود.

عنوان‏به‏لاتين:

Haft Divan- e Mohtasam Kasani

ويژگي‏مجلدات

    جلد1 : شابك 964-4781-57-8‏، 824ص

    جلد2 : شابك 964-6781-58-6‏، 825-1752ص، فهارس: اعلام، قبايل، فرق، اماكن، كتب

2 ديوان‏ها و مجموعه‏هاي شعر ـ مجموعه‏هاي شعر فارسي ـ ديوان‏ها و مجموعه‏هاي سده دهم-يازدهم

 ديوان محتشم شامل مثنويات، قصايد، قطعات، غزليات، و هجويات در هفت قسمت است. سبك محتشم در سروده‏ها هندي است. او ضمن تأثير پذيري از شاعران گذشته ايران، به خصوص حافظ و سعدي، مضامين بديع و باريك را در كمترين لفظ و بيشترين معنا بيان كرده است. شهرت محتشم از تركيب‏بند دوازده‏گانه وي، در مرثيه سالار شهيدان حضرت حسين بن علي (ع) آغاز شد. با اين حال، هفت ديوان وي با نام شيبيه، شبابيه، صبائيه، جلاليه، نقل عشاق، ضروريات و معميات كه در موضوعات مختلف و در سالهاي متمادي از جواني تا ‏پيري شاعر است، خود شاهكاري در شعر و ادبيات فارسي به شمار مي‏رود. ديوان محتشم تقريبا خالي از آرايه‏هاي لفظي و معنوي است. مصححان در مقدمه كتاب، به تاريخ زندگاني محتشم، شعر و آثار او پرداخته‏اند.

كد پارسا: B38364

2 عرفان و تصوف ـ كليات عرفان و تصوف ـ منابع جامع عرفان و تصوف؛ حافظ ـ انديشه‏هاي حافظ ـ انديشه‏هاي عرفاني حافظ؛ ديوان حافظ ـ بررسي‏هاي موضوعي ديوان حافظ

 تحليلي است در شناخت عرفان و مكتب فلسفي حافظ. نويسنده، با بررسي ديوان حافظ، اعم از رباعيها، قصيده‏ها، قطعه‏ها، مثنوي و ساقي‏نامه‏ها، با تنظيم اين اشعار بر اساس حروف الفبا، به كشف معاني و مضامين و مفاهيم آن پرداخته و انديشه‏هاي عرفاني حافظ را بازگفته است. از جمله مبادي و مباني عرفاني حافظ مي‏توان از عشق، رياضت، سماع مرشد، رابطه عاشق و معشوق، هجران، عنايت، زهد، وصال، عبادت، و مشكلات سلوك نام برد كه نويسنده با شرح ابيات حافظ به بررسي اين منازل و حالات عارف در آنها پرداخته است.