سرآغاز وقتي قرار شد شماره‏اي از فصلنامه را به حقوق پديدآورندگان اختصاص دهيم، فكر نمي‏كرديم سوژه‏هاي نو، ديدگاه‏هاي بديع و مقالات متقن و عالمانه زيادي به دست آوريم. اما هر چه جلوتر رفتيم با استقبال بيش‏تر, سوژه‏هاي جديدتر و راه‏كارهاي مناسب‏تر مواجه شديم. علي رغم بي‏مهري‏هايي كه در جامعه كنوني ما در حق حقوق مادي و معنوي اهل قلم و اصحاب فكر و ابتكار روا رفته, اما در فضاي فرهنگ رغبت زيادي به موضوعات كپي‏رايت وجود دارد. با توجه به چنين جوّي بود كه تحريريه تصميم گرفت خود را با اين موج خاموشِ دفاع از كيان دانش و علم همگام نمايد و شماره ديگري را به اين موضوع اختصاص دهد. وسع و توانايي ما همين بود و بس. انتظار هست ديگر نشريات، روزنامه‏ها, رسانه‏هاي شنيداري ـ ديداري اين مبحث را پي‏گيري كنند و با كاوش در زواياي آن افق‏هاي جديد و راه‏كارهاي نو براي حل مشكلات آن چاره‏انديشي نمايند. خواست ملي اين است كه هر چه زودتر موانع حقوقي و اجرايي مالكيت فكري در ايران مرتفع گردد و به نويسندگان، مترجمان و ديگر پديدآورندگان آثار فرهنگي، احترام مناسب شأن آن‏ها، گذاشته شود. حقوق طبيعي آن ايفا شود و از تضييع و ظلم بر آن‏ها جلوگيري به عمل آيد. جاي اسف و گلايه هست كه در نظام اسلامي و متصف به دانش‏باوري و عدالت‏خواهي كه بر پايه‏هاي احقاق حقوق مردم و توسعه علم اداره مي‏گردد، به اين‏گونه حقوق متعلق به قشر فرهنگي و اهل فكر توجهي نمي‏شود. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي پيشقدم‏تر از ديگران با اهتمام جدي مي‏تواند طرح‏هايي را اجرا كند. براي نمونه هفته يا روزي را به حقوق مؤلفان اختصاص دهد؛ مجموعة طرح‏هاي حقوقي در اين باره منتشر كند؛ از پژوهش‏هاي ميداني در اين زمينه پشتيباني كند و حداقل يك سال اولويت‏هاي پژوهشي خود را مصروف اين موضوع نمايد. وزارت علوم چند ساعتي از اوقات درسي دانشجويان را به ماده درسي حقوق مؤلفان اختصاص دهد و دانشجويان را به حقوق معنوي و مادي خود آشنا سازد. از پايان‏نامه‏هاي مرتبط با اين موضوع حمايت جدي كند. آموزش عمومي از طريق رسانه‏هاي همگاني براي مردم تدبير و اجرا گردد تا همة مردم با حقوق ويژه پديدآورندگان كالاهاي فرهنگي آشنا شوند. فيلم‏هاي مستند و غير مستند براي پردازش سوژه‏هاي مربوط به كپي‏رايت از ديگر نيازها است. اما روحانيت و مراجع معظم نقش ويژه و حساس‏تري دارند. با توجه به اين كه حقوق مؤلفان از مسائل مبتلابه بسياري از اقشار جامعه مانند, نويسندگان، مترجمان، مصححان، ناشران، مؤسسات تحقيقاتي و انتشاراتي و بسياري از قشرها نيازمند به حمايت حقوقي است. از اين‏رو لازم است گروه‏هاي كارشناسي از سوي دفاتر مراجع معظم به تحقيق و تفحص پرداخته و حاصل مطالعات خود را در اختيار حضرات قرار دهند. از سوي ديگر جاي اين موضوع در درس‏هاي فضلاي روحاني در سطح عالي خالي است. البته كسي نمي‏تواند مدعي شود كه هيچ كاري نشده بلكه همگان اذعان دارند كه فعاليت‏هاي مختلف مرتبط با كپي‏رايت رو به افزايش است. چند همايش از سوي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي در سال‏هاي اخير برگزار شده است و چند عنوان كتاب از سوي آن وزارتخانه پشتيباني شده است. ولي هنوز كافي نيست و انتظارات بيشتري وجود دارد كه برآورده نشده است. وضع كنوني ما اقتضا مي‏كند كه در چند زمينة قانون‏گذاري، توجيه عمومي و تقويت دستگاه اجرايي, اقدامات لازم انجام پذيرد. اين سه فرايند وقتي امكان‏پذير است كه از لحاظ نظري و علمي مباحث, حلاجي شده باشد. دو دانش فقه و حقوق عمده‏ترين وظيفه را در اين زمينه دارند. البته جهت بهره‏گيري از پژوهش‏هاي ميداني، تاريخي و جامعه‏شناسانه بايد از علوم ديگري نيز استمداد شود. وظيفه نهادهاي قانون‏گذاري, تكميل خلاءهاي قانوني است و اين ميسر نيست مگر اين‏كه متصديان قانون و قضا, ذهنيتي براي اين اقدام پيدا كنند. از سوي ديگر دستگاه‏هاي مجري كه به تخلفات ناشران، مؤلفان و ديگر متخلفان رسيدگي مي‏كنند، به ناچار بايد ميدان عمل خود را توسعه بخشند و راه‏كارهاي مناسبي براي رسيدگي فوري چاره‏انديشي كنند. وضعيت فعلي دادگاه‏ها و دادگستري به گونه‏اي است كه پژوهشگران و نويسندگان كه معمولاً فرصت‏هاي آن‏ها بسيار كم و مغتنم است، رغبت مراجعه پيدا نمي‏كنند. از اين‏رو آمار تخلفات كپي‏رايت در ايران بالا است ولي آمار پرونده‏هاي مطرح شده در دادگاه‏ها بسيار كم است. يك بعد ديگر كپي‏رايت همكاري‏هاي بين‏المللي است. كالاهاي فرهنگي و اساساً فرهنگ، مرز ناپذير است و برد جهاني دارد. نوشته‏هاي برخي نويسندگان ايراني در خارج بدون مجوز منتشر يا فروخته شده است. لازم است موانع اقدام‏هاي بين‏المللي مرتفع گردد و امكاني فراهم آيد كه حقوق نويسندگان ايراني در ديگر كشورها نيز ضايع نگردد. همان گونه كه حقوق نويسندگان ديگر كشورها در ايران تضييع نشود. به اميد اين كه با حمايت حقوقي و عملي از قشر فرهيخته و تأمين امنيت مالي و فرهنگي براي آن‏ها, بستري مناسب براي توسعه بيشتر فرهنگ و رشد دانش فراهم آيد. سردبير