معرفي اولين لوح
فشرده اطلاع رساني منابع اسلامي
سيد محمد رضا
فخري
رايانه،
بيگمان، صدرنشين تمامي دستاوردهاي بشر در عرصه فنآوري است. اين پديده، به
گونهاي باورناپذير در زواياي زندگي آدمي نفوذ كرده است. امروزه به جرأت ميتوان
گفت كه در روند پيشرفت جامعه جهاني، هيچ جايگزيني براي رايانه پيدا نخواهد شد، مگر
اينكه آن هم رايانهاي از نوع پيشرفتهتر و پيچيدهتر باشد. مَركب فنآوري، چابك و
رهوار ميتازد و افقهاي جديد، آن به آن در برابر ديدگان شگفتزده بشر پديدار
ميشود. بي ترديد آنچه بيش از اصل پيشرفت فنآوري رايانه - به مثابه يك فن در
كنار بقيه فنون- اهميت مييابد، جنبه
كاربردي و تأثير گسترده آن بر ديگر دانشها، و حتي در برخي موارد، ايجاد تحولات
مبنايي و ساختاري در نظام زندگي است. اين شتاب به اندازهاي است كه حتي براي
انديشمندان، كمتر مجالي جهت پرداختن به بنيانهاي فلسفي و مباني فكري فنآوري
رايانه، پيش آمده است[1].
يكي
از مهمترين پيامدهاي فنآوري رايانه، دگرگوني در روند ارتباطات است. در هيچ
دوراني، آدمي به آساني و سادگي امروز، توانايي برقراري ارتباط با ديگران را نداشته
است. ارتباطي كه نه فقط شنيداري؛ بلكه ديداري و همراه با امكان تبادل گسترده
اطلاعات رايانهاي و متون الكترونيكي است و هيچ محدوديت زماني و مكاني ندارد. از
اين رهگذر ميتوان به جايگاه رايانه در امر اطلاعرساني پي برد. همگام با
تحقيقات علمي، لازم است نظامهاي اطلاعرساني قدرتمندي وجود داشته باشند تا نتايج
پژوهشها، به همه كانونهاي توليد علم، انتقال يابد و سرانجام در راه پيشرفت علم،
از زمان و هزينه استفاده بهينه شود.
در نظام تحقيقات علوم اسلامي، يكي از
مهمترين كاستيها، نبودِ سيستم اطلاعرساني جامع، بهنگام و پوياست. چه بسيار هزينههاي
مادي و معنوي كه صرف امور تحقيقاتي مكرر و نابجا ميشود؛ در حالي كه اگر چنين
سيستمي در جايگاه خود قرار گيرد، علاوه بر عدم صرف اين هزينهها، موجب غناي علمي
بيشتر آثار پژوهشي ميگردد.
پايگاه
اطلاع رساني سراسري اسلامي (پارسا)، در اين راستا قدم نهاده است. استفاده از
فنآوري رايانه به اشكال گوناگون براي ارائه هر چه بهتر خدمات، از اصول اساسي كار
پارساست. يكي از محصولات رايانهاي پارسا، لوح فشرده (سيدي)
مرجع است.
صفحه اصلي
اين محصول كه سالانه عرضه
ميشود، شامل اطلاعات تمامي آثار انتشار يافته در آن سال در زمينه علوم اسلامي
است. اطلاعات مأخذشناختيِ كتب، مقالات، پاياننامههاي دانشگاهي، سمينارهاي علمي،
به همراه چكيده آثار پژوهشي ارزشمند در اين سيدي عرضه ميشود. نكته مهم در عرضه
اين اطلاعات، آن است كه همگي در يك ساختار درخت موضوعي (تزاروس) جاي ميگيرند. به
بيان ديگر، همه اسناد موجود به صورت موضوعبندي شده و حتي با تعيين موضوعات جزئي
به همراه سلسله مراتب مربوط، ارائه ميشوند. اين كار، كمك شاياني به محقق در رسيدن
به موضوع مورد نظر ميكند. اين سيدي، سالانه و به سه زبان فارسي و عربي و انگليسي
عرضه ميشود.
ويژگيهاي
فني سيدي «مرجع»
بستر اصلي ارائه خدمات پايگاه پارسا،
شبكه جهاني (اينترنت) است. از اين رو در طراحي واسط كاربر براي سيدي مرجع، تلاش
شد كه محيط كاري آن مشابه با سايت پارسا بر روي اينترنت باشد. هدف از اين كار آن
بود كه محيط براي كاربر، كاملا مأنوس باشد و همان طور كه در اساس، سيدي و سايت،
بر روي اطلاعات واحد، پردازش انجام ميدهند، در ظاهر امر نيز كاربر، وجود هماهنگي
ميان آن دو را حس كند. به اين منظور، محيط اجرايي مرورگر اينترنت متعلق به شركت
مايكروسافت[2]
در نظر گرفته شد.
